|
Iz knjige "Gorazde", Rasima Zivojevica
Nisam nasao nikakve podatke o tome koliko je moglo biti stanovnika u Gorazdu u srednjem vijeku. Turska vladavina u Gorazdu trajala je preko 400 godina, iz tog dugackog perioda je veoma malo vijesti o stanovnistvu Gorazda . Znacajno je da bas sa pocetka turske vladavine imaju dva izvora koji govore o tome U prvom iz 1469, dakle samo cetiri godine po padu Gorazda pod turke, Gorazde se spominje kao sjediste istoimene nahije. Tada je u Gorazdu bio trg, a varos imala 114 porodica i 115 neozenjenih stanovnika. Drugi izvor je sluzbeni popis hercegovine, tzv. tapu tahrir defteri, sacinjen od sedmog do devetog decembra 1477 godine. Podaci su vrlo interesantni, jer se iz njih moze vidjeti stanje i broj domacinstava u Gorazdu 12 godina nakon njegovog ulaska u sastav Turske drzave. U to doba u Gorazdu je bilo 197 kuca i 30 neozenjenih osoba. U sastavu varosi u to doba bilo je i selo Donji Susci sa 13 kuca i tri neozenjene osobe. Ako uzmemo da jedno domacinstvo brojalo 5 clanova, onda je tada u Gorazdu, zajedno sa Donjim Suscima, moglo biti 1050 stanovnika, sto je za ovo doba bila prilicno velika varos. Ako uzmemo malobrojne starince, kakvim se smatraju Sijercici ciji su ogranci i Bascelije i Obarcani, vece naseljavanje muslimana u Gorazde pocinje u sedamnaestom vijeku. U tom periodu naseljavaju se Kuljusi iz Bukovice, za koje se smatra da su daljnim porijeklom iz Arabije. Jos i danas postoje u Bukovici groblja njihovih predaka . Iz okoline Foce dosli su Kuduzi za koje se smatra da su daljnim porijeklom iz Palestine.
Po oslobadjanju Ugarske i slavonije od turaka 1699. godine u Gorazde je doslo i naselilo se iz prijeka rod Beslija. Oni vezu svoje prezime za navodno pet brace (bas-5) koji su krenuli iz budima i neki od njih dosli i naselili se u Gorazdu. Medjtim vjerovatnije je da je u njihovu prezimenu ocuvana uspomena na turski rod vojske "beslije"kome je pripadao predak roda. Kasnije dolazi rod Sosa koji sebe smatraju da su islamizirani.
Madjari i da su starinom iz Budima. Pored pomenutih u XVII i XVII vijeku u Gorazde dolaze i naseljavaju se Masale, Mujkovici i ·unje cije porijeklo nisam uspio nigdje naci. Doduse za rod Mujkovica se smatra da su porijeklom iz okoline Pljevalja. Pojacano naseljavanje muslimanskih rodova u varos odvija se krajem XVIII i u XIX vijeku. Ovo naseljavanje narocito je bilo snazno od 1850 do 1876 tj. U doba nacionalnih pokreta u nasim krajevima. Doseljenike tada cine uglavnom emigranti porijeklom iz Srbije i Crne Gore, ali je bilo doseljenika iz drugih mjesta u Bosni i Hercegovini, pa iz okoline varosi. Doseljenike iz Srbije cine iz Sapca: Sapcani; iz Uzica Fejzici koji nisu u srostvu sa Fejzicima iz Mravinjca i Berica; iz Cacka Cacani; iz okoline Sjenice Buljakovici i Gece. Za Gece se smatra da su porijeklom iz Bukovice. iz Hercegovine su dosli od Gacka Gacani, koji su se prije doseljenja zvali DÏuburi; iz Nevesinja: Nevesinjci i Forte, iz Trebinja Omeragici i Hadziavdici, od Niksica: Bijedici i Nisici; iz pljevalja: Pljevljaci i Gradjani, koji su se ranije zvali Nuhanovici, iz sela Vrane u Bukovici: Vrane za koje se smatra da su daljnim porijeklom iz Vranja u Srbiji. iz Foce: Alikadici, iz Cajnica Pehlivanovici, ciji je predak 60-tih godina XIX vijeka iz Cajnica dosao u Gorazde za mudira (upravitelja), inace daljnim porijeklom su iz Turske. Iz sarajeva su dosli Karaibrahimovici, Saracevici-"Saraci", Hense, Pasvandzici, Harlaci i Hadzici koji su se ranije zvali Kevre. Hadzici su svoje sadasnje prezime stekli nakon sto jr njihov rodjak ucinio hodocasce na Hadz u Meki. Ali medjutim smatra se da su daljnim porijeklom iz okoline Trbinja. S njima su u srostvu Ombasici i Ascici. Iz zaborka su dosli Efendici i Pasici; iz Bijeljine Crnalici i iz Bronzanog Majdana Kiblici “Majde”. Takodje u vremenu od okupacije Bosne i Hercegovine (1878) u varos se naselilo nekoliko muslimanski rodova, i to iz Bakije: Topuzi; iz Radijevica: Becici; iz odzakovica. Odzakovici iz Vucetica Pusile i Imamovici, koji su se prije zvali Majmoni; iz Biljina: Trge iz Ilovace Dzemidzici iz Trebeseva: Hodzici; iz Zivojevica: Zivojevici iz Osjecana: Lepenice za koje se smatra da su daljnjim porijeklom iz Lepenice kod Visokog. Iz Ocke su dosli Zlatici; iz Ahmovica: Ahmovici; iz Zuzela Paraganlije; Iz bara Hamzici iz Zuzela Paraganlije iz Bara; Hamzici sa kojima su u srostvu Osmankovici iz Konjbabe AdÏovici sa njima su u srostvu Cehovici.
Brojcani odnosi stanovnistva u Gorazdu mogu da se prate tek od vremena kada je austrougarska okupirala Bosnu i hercegovinu (1878) pa zavela i statisticku sluzbu. Prvi popis izvrsen je 1879. godine. Stanovnistvi Gorazda je tada mjesovito i po konfesiji i po narodnosti. Medjutim tesko je pratiti te brojcane odnose po grupama i razvitak pojedinih vjerskih grupa i narodnosti jer se prilikom popisa stanovnistva nije uvijek postupalo na isti nacin Do drugog svijetskog rata glavni kriterij popisa bila je vjerska, a kod tri popisa 1948, 1953 i 1961. godine nacionalna pripadnost. Donedavno podjela po konfesiji i po narodnosti umnogome se podudarala kod bosanskog stanovnistva pa razumije se i kod gorazdanskog. Brojcano kretanje gorazdanskog stanovnistva po pojedinim vjerskim i nacionalnim grupama vidi se iz prilozene tabele .
Kretanje stanovnistva i domacinstva u Gorazdu od 1879-1931 godine
Tabela 1
 Klikni ovdje da uvecas tabelu
Kretanje stanovnistva i domacinstava u Gorazdu poslije drugog svjetskog rata
Tabela 2
 Klikni ovdje da uvecas tabelu
Iz tabele 1 i 2 vidi se da je broj stanovnistva u Gorazdu kolebljiv, kako opsti tako i kod pojedini grupa, u pogledu prirastaja. Pada u oci da da je prirastaj u periodu od 1879-1895 za 16 godina bio srazmjerno velik: 72, 5 ili prosjecno godisnje 4, 5 sto znaci da je pored prirodnog bilo i vjestackog prirastaja usljed imigracije.
Nastavice se...
|
